Aflevering 6546

In mei j.l. werd wetsvoorstel 28 878 ingediend, dat ertoe strekt cessie mogelijk te maken zonder mededeling aan de debiteur. Dat dit voorstel de gemoederen alleszins bezighoudt, blijkt uit het aantal beschouwingen dat de redactie ter zake ontving. Zij heeft besloten vijf opstellen te bundelen tot deze “informele special”, waarin de materie van verschillende kanten wordt belicht. In verband met de actualiteit en het belang van het onderwerp worden de bijdragen geplaatst zoals zij zijn binnengekomen, zonder dat is gepoogd ieder spoor van herhaling uit te bannen.

De status van de mededeling bij de overdracht van vorderingen op naam is al eeuwenlang een omstreden kwestie.Voor de rechtsgeschiedenis van de cessie zie F. Grosskopf, Die geskiedenis van die sessie van vorderingsregte, Leiden 1960; K. Luig, Zur Geschichte der Zessionslehre, Köln-Graz 1966 en R. Zimmermann, The Law of Obligations, Roman Foundations of the Civilian Tradition, Oxford 1996, p. 58-67. Zie voorts de in de volgende voetnoten genoemde publicaties over het Hollandse, Friese en Gelderse recht. Alleen al in onze gewesten verschilde de betekenis van de mededeling van provincie tot provincie. In het Friese recht, bijvoorbeeld, was de mededeling een constitutief vereiste voor overdrachtZie J.H.A. Lokin, C.J.H. Jansen en F. Brandsma, Het Rooms-Friese recht, De civiele rechtspraktijk van het Hof van Friesland in de 17e en 18 eeuw, Hilversum-Leeuwarden 1999, p. 73-86., terwijl in het Hollandse rechtDe belangrijkste vertegenwoordiger van de Hollandse school is in dit opzicht Paul Voet. Zie verder J. Wiarda, Cessie of overdracht van schuldvorderingen op naam naar Nederlandsch burgerlijk recht, diss. UvA, Zwolle 1937 (hierna: ‘Wiarda, diss.’), p. 37 e.v.; W.J. Zwalve, Hoofdstukken uit de Geschiedenis van het Europese Privaatrecht I, Inleiding en Zakenrecht, Groningen 1993 (hierna: ‘Zwalve, Hoofdstukken’), p. 281-282. Zie ook W.J. Zwalve, Het proteïsch paradigma, oratie Leiden 1994. en het Gelderse rechtVoor het Gelderse recht zie vooral Lambertus Goris, Adversariorum iuris subcisivorum, 3 druk, Arnhem 1651, Tract. III, pars I, cap. 1. Lambert Goris was in 1625 even hoogleraar te Harderwijk, maar werd in datzelfde jaar benoemd tot syndicus (stadsadvocaat) te Nijmegen, een functie die hij tot aan zijn dood in 1651 bekleedde. Het zojuist genoemde werk bevat een hoofdstuk (Tract. III, pars I, cap. 1) dat geheel aan de cessie is gewijd. Zie verder H.L.E. Verhagen en I. Haazen, De cessie naar Rooms-Gelders recht, Groninger opmerkingen en mededelingen XIX (2002), p. 97-114. de vordering kon worden overgedragen zonder mededeling aan de debitor cessus. In de tijd van de grote codificaties is aan deze controverse geen einde gekomen. In sommige codificaties (bijv. Code civil) is de betekening een constitutief vereiste voor overdrachtArt. 1689-1690 Cc. Art. 1689 Cc bepaalt dat tussen partijen een vordering op naam wordt overgedragen door middel van een overeenkomst tussen cedent en cessionaris. Jegens derden heeft de cessie evenwel slechts gevolg, indien betekening (‘signification’) heeft plaatsgevonden, of indien de cessie door de debitor cessus in een authentieke akte erkend is (art. 1690 Cc). Onder derden is hier niet alleen te verstaan de debitor cessus, maar in het bijzonder ook de schuldeisers van de cedent. Nadat de cedent failliet is verklaard, heeft betekening of erkenning geen gevolg meer: de vorderingen blijven verhaalsobject voor de faillissementsschuldeisers.,

Onlangs is bij de Tweede Kamer een wetsvoorstel ingediend dat afschaffing van het mededelingsvereiste bij de levering van – kort gezegd – rechten op naam beoogt.Kamerstukken II 2002/03, 28 878, nrs. 1-2 (Wetsvoorstel), nr. 3 (Memorie van Toelichting) en A (Advies Raad van State en Nader Rapport). Naast de huidige mogelijkheid tot levering van dergelijke rechten door een daartoe bestemde akte en mededeling aan de schuldenaar (art. 3:94 lid 1 BW) wordt in het voorgestelde lid 3 van artikel 3:94 BW (het huidige lid 3 wordt in het voorstel vernummerd tot lid 4) de mogelijkheid gecreëerd om deze rechten te leveren door een daartoe bestemde authentieke of geregistreerde onderhandse akte zonder mededeling aan de schuldenaar.

Nadat de Raad van State eerst in een vernietigend advies had aangegeven dat de onderbouwing van wetsvoorstel 28 878, inzake het voor bepaalde situaties laten vervallen van het mededelingsvereiste bij cessie, volstrekt onvoldoende was, is het wetsontwerp inmiddels toch ingediend, zij het met een aangepaste Memorie van Toelichting.Kamerstuk 28 878. Zie het Advies van de Raad van State en het Nader Rapport (Kamerstuk 28 878, A), p. 1: “De Raad van State meent dat het voorstel niet door de ervoor gegeven motivering kan worden gedragen.”en p. 2: “De Raad is van oordeel dat de rechtvaardiging voor het voorstel tot wetswijziging teneinde levering van vorderingen op naam mogelijk te maken zonder mededeling aan de schuldenaar onvoldoende is. De toelichting behoeft ten minste aanvulling.” Zoals bekend, wijkt de huidige bepaling met betrekking tot cessie af van wat onder oud BW gold. Naar oud BW bepaalde artikel 668 dat voor cessie nodig was een authentieke of onderhandse akte waarbij het vorderingsrecht werd overgedragen. Mededeling van de overdracht aan de debiteur van de overgedragen vordering was niet nodig. Deze mededeling was alleen van belang om te voorkomen dat de schuldenaar te goeder trouw (en daarmee bevrijdend) zou betalen aan de oorspronkelijke schuldeiser. Artikel 3:94 BW bepaalt nu echter dat tegen een of meer bepaalde personen uit te oefenen rechten worden geleverd door een daartoe bestemde akte en mededeling daarvan aan die personen door de vervreemder of verkrijger. In het wetsontwerp wordt voorgesteld deze laatstgenoemde eis in bepaalde gevallen niet meer te stellen. Indien het wets-voorstel zal worden aangenomen, zal namelijk in artikel 3:94 BW, onder vernummering van het huidige lid 3 tot lid 4, een nieuw derde lid worden gevoegd, luidende:

Op 14 mei jongstleden is een wetsontwerp ingediend tot wijziging van art. 3:94 BW.Voorstel tot wijziging van artikel 94 van Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek in verband met het mededelingsvereiste, TK 2002-2003, 28 878. Kort gezegd behelst het voorstel de introductie van een nieuwe wijze van levering van rechten op naam waarbij mededeling geen constitutief vereiste is. Dit wordt bereikt door na het tweede lid van art. 3:94 een nieuw lid in te voegen dat als volgt luidt:

In een bijzondere bijeenkomst t.g.v. het 20ste lustrum van het Genootschap zal de President van de Hoge Raad, mr. W.E. Haak, woensdag 15 oktober 2003 een voordracht houden over het onderwerp “Rotterdam en de Rijnvaart”. Tijd: 17.30 uur. Plaats: Sociëteit “De Maas”, Veerdam 1 Rotterdam. Inlichtingen en aanmelding: mr. W.E. Merens, e-mail: wmerens@akd.nl, tel.: 010-272 53 82, fax: 010-272 54 00.