Aflevering 6875

De overheid is bezig met een grootscheepse digitaliseringsslag.Zie ook http://www.e-overheid.nl. Mede in het kader van vermindering van regeldruk, is besloten over te gaan tot het instellen van zogeheten ‘basisregistraties’. In deze (digitaal toegankelijke) informatiesystemen worden voor de overheid vitale gegevens vastgelegd, zoals de gegevens van alle burgers, bedrijven en instellingen. Door hoge eisen te stellen aan de in deze registers opgenomen informatieZo is degene die de gegevens bij het Handelsregister aanlevert zelf verantwoordelijk voor de juistheid en volledigheid van de gegevens. Bij iedere opgave, tenzij aangeleverd door een betrouwbare bron zoals een notaris, moet een identiteitsbewijs van de bevoegde persoon worden getoond respectievelijk een fotokopie daarvan worden meegestuurd. Het volstaat dus niet langer, te beschikken over de handtekening van de bevoegde persoon aangezien een handtekening van tal van documenten, bijvoorbeeld een offerte, kan worden nagemaakt., is de overheid verzekerd van betrouwbare informatie die zonder nader onderzoek bij het uitvoeren van de overheidstaken kan worden gebruikt. Enkele van deze registers die voor het notariaat van groot belang zijn, zijn de Basisregistratie Kadaster, de Gemeentelijke Basisadministratie en het (Nieuwe) Handelsregister.

Indien men zich verdiept in de verhouding tussen het Nederlandse notariaat enerzijds en de bewaring van het Kadaster en de openbare registers met betrekking tot registergoederen anderzijds, wordt al spoedig een centrale stelling onontkoombaar.

De inschrijving en bijwerking van de registratie en andere functies van de bewaarder zullen de komende jaren worden beïnvloed door voortschrijdende automatisering, de uitbreiding van het stelsel van basisregistraties, Europese ontwikkelingen en een toenemende behoefte aan fraudepreventie. In welk opzicht zullen deze functies veranderen? Wat betekent dat voor de positie van de bewaarder? Ter beantwoording van deze vragen volgt hieronder een beschrijving van de huidige functies van de bewaarder (§ 2), diens organisatorische positie (§ 3) en de registrerende (§ 4) en informerende (§ 5) functie in de toekomst. Centraal in deze bijdrage staat de vraag hoe de rechtszekerheid voldoende gewaarborgd kan blijven. In een afsluitende beschouwing wordt daarom stilgestaan bij de toekomstige organisatie van rechtszekerheidactiviteiten (§ 6). Voorafgaand aan dit alles wordt in deze inleiding een algemeen beeld van de organisatie van het Kadaster en van de wettelijke taken en bevoegdheden van de bewaarder gegeven.

In de ontwikkeling van het Nederlandse stelsel van grondboekhouding is een duidelijke tendens te zien naar een positiever systeem. Die tendens gaat hand in hand met de verbetering van de juistheid en volledigheid van de openbare registers. Nu de inschrijving in de openbare registers en bijwerking van de Basisregistratie Kadaster (BRK) verregaand worden geautomatiseerd, is de discussie of men niet op een meer positief stelsel van grondboekhouding zou moeten overstappen opnieuw actueel.Ik ben de hoofdbewaarder Louwman en bewaarder Vos van het Kadaster erkentelijk voor hun waardevolle opmerkingen die zij t.a.v. de conceptversie van dit artikel hebben gemaakt. De term ‘grondboekhouding’ gebruik ik in de betekenis die Zevenbergen daaraan toekent: “het samenhangende complex van verzamelen, opslaan, bijhouden en verstrekken van informatie over de juridische relatie tussen mens en grond (inclusief alles wat met de grond verbonden is)”. Zie J.A. Zevenbergen, Nederlandse stelsel van grondboekhouding, een ‘geprivatiseerde’ vorm van een positief stelsel, WPNR 1996 (6240), p. 727-731.

Er zijn verschillende redenen te noemen waarom het WPNR juist nu in de vorm van een themanummer aandacht besteedt aan de wijze waarop reguliere registergoedtransacties door notaris en de Dienst voor het kadaster en de openbare registers (het Kadaster) worden afgewikkeld. De overheid heeft zogenaamde basisregistraties benoemd. Deze registraties vervullen een centrale rol bij de informatieverschaffing aan de overheid, waaronder begrepen de notaris. Een daarvan is de Basisregistratie Kadaster (voorheen kadastrale registratie).

De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie heeft bij besluit d.d. 31 januari 2011 benoemd tot plaatsvervangend lid van de Kamer van Toezicht over de notarissen en kandidaat-notarissen te Arnhem: mw. mr. D.T. Boks, rechter Rechtbank Arnhem, sector civiel en kanton, voor de duur van vier jaar met ingang van 1 februari 2011.