Aflevering 6591

1. InleidingNaar het zich laat aanzien, zal de discussie omtrent de notariële tarieven de komende tijd opnieuw oplaaien. Uit de kolommen van het WPNR blijkt overigens niet dat dit onderwerp ter gelegenheid van de totstandkoming van de nieuwe Wet

1. De redactie heeft gevraagd een opiniërende bijdrage te schrijven over de instroom van studenten in de notariële opleiding en de instroom van afgestudeerden in het notariaat en daarmee verband houdend de toegang tot het beroep van notaris als zodanig. Beoogd wordt discussie los te krijgen over actuele thema’s die de notariële ambtsuitoefening betreffen. Ik zal de thema’s vanuit verschillende invalshoeken belichten. Eerst komen aan de orde de vraag naar en het aanbod van (kandidaat-)notarissen in kwantitatieve en kwalitatieve zin. In dat kader komt ook een aantal internationale aspecten aan de orde. Vervolgens ga ik nader in op de aantrekkelijkheid van het notariële beroep. Wat is de toestand waarin het notariaat thans verkeert? Wat heeft het notariaat de toekomstige collega’s te bieden? Ik ontkom helaas niet aan het maken van een aantal kritische opmerkingen.

Studiedag Fondation Irène/Universiteit van Luxemburg

C.J.A. van Loenhoud, oud-notaris te Leiden, op 10 september 2004.

1.1 De titel van het befaamde toneelstuk van Christopher Fry (1949) kwam mij weer in gedachten toen ik mij tot het schrijven van dit opstel gedreven voelde. In WPNR 4966 d.d. 14 oktober 1967 schreef ik onder diezelfde titel een bijdrage in het themanummer ter gelegenheid van het 125-jarig bestaan van de Notariswet van 10 oktober 1842.

Notarissen werken samen. Zij werken samen met leden van de eigen beroepsgroep of zij doen dit met leden van andere beroepsgroepen. Zij werken samen in informele verbanden, bijvoorbeeld door eens per maand met andere notarissen modellen te maken of jurisprudentie te bespreken, of in formele verbanden waarbij zij met andere notarissen of met leden van andere disciplines onder een naam naar buiten optreden en onderlinge zeggenschap en winst en verlies delen.

Vijf jaar geleden trad de nieuwe Wet op het notarisambt in werking. Een belangrijke doelstelling bij de voorbereiding van de nieuwe wet was meer marktwerking in het notariaat te bewerkstelligen. Concurrentie moest resulteren in prijsdifferentiatie. Marktwerking moest leiden tot een efficiënter werkend notariaat dat zijn diensten goedkoper aan de consument aanbiedt. Sedertdien is het roer rigoureus omgegaan met vrije tarieven. Van de notaris wordt méér, en in de ogen van sommigen misschien wel in de eerste plaats, ondernemerschap verwacht. Kan de maatschappelijk zo belangrijke opdracht voor het notariaat tot het bevorderen van rechtszekerheid en rechtsbescherming wel probleemloos in de pas lopen met het streven naar winstmaximalisatie van de individuele notaris? Of zullen de met vallen en opstaan gevestigde notariële waarden en beroepsethiek onder druk van de tucht van de markt vroeg of laat eroderen? Als dat het geval is, zal een hoge prijs worden betaald voor het ‘heil van de marktwerking’. Komt er door de nieuwe wetgeving niet teveel spanning op de ondernemende notaris?

Abstract: Volledige dienstverlening en marktdenken horen niet bij elkaar. De schrijver verdedigt toch de volledige dienstverleninggedachte vanwege de inhoud van de notariële functie zelf.

1. InleidingIeder vrij beroep heeft een aantal specifieke elementen, die de kern en het wezen, en daarmee de maatschappelijke betekenis van het desbetreffende beroep, bepalen.