Aflevering 6586

De notaris moet voldoende verzekerd zijn tegen vermogensschaden als gevolg van aansprakelijkheid, ongeacht uit welken hoofde deze aansprakelijkheid kan ontstaan, en tegen risico’s in de persoonlijke en de zakelijke sfeer, zoals ziekte, brand en diefstal, aldus artikel 14 van de Verordening Beroeps- en gedragsregels voor notarissen en kandidaat-notarissen. Tegenvallende resultaten van de beroepsaansprakelijkheidsverzekeraars voor het notariaat leidden er ultimo 2003 toe dat de verzekeringsdekking pas op het laatste moment werd geregeld. Ingrijpende aanpassingen in de polisvoorwaarden en van de premie bleken onvermijdbaar. Reden voor zorg? Hartlief, Van den Akker, Waaijer en Van der Woude wijden meer algemene beschouwingen aan de achtergronden van de wijziging van de polisvoorwaarden. Hartlief beziet de positie van het notariaat in het brede perspectief van het aansprakelijkheidsrecht. Waaijer en Van der Woude maken een analyse van oorzaken binnen het notariaat en vragen zich af of de nadruk op het ondernemerschap die het gevolg is van de nieuwe Wet op het notarisambt, gevaren met zich meebrengt. Van den Akker richt haar aandacht op aanspraken tot vergoeding van schade van anderen dan de opdrachtgever: derden. Lekkerkerker en Minkjan laten hun gedachten gaan over de vraag hoe door aanpassing van werkprocessen op kantoor, beheersbaarheid van aansprakelijkheid mogelijk is. Hendrikse gaat in op betaalfouten en besteedt daarbij aandacht aan de administratieve foutenpolis en de fraude-/geldtransportpolis, en de samenhang met de beroepsaansprakelijkheidspolis. De redactie is de auteurs zeer erkentelijk voor hun bijdragen en meent dat de lezer verzekerd is van boeiende beschouwingen.

Wanneer de notaris een beroepsfout maakt, zal hij aansprakelijk gesteld kunnen worden voor de schade die daarvan het gevolg is. Dan zal de vraag moeten worden gesteld of de notaris heeft gehandeld zoals een redelijk handelend en bekwaam vakgenoot onder de gegeven omstandigheden zou hebben gedaan.Michiels van Kessenich-Hoogendam, Beroepsfouten, derde druk, 1995, Tjeenk Willink, p 24 e.v. en HR 26 januari 1996, NJ 1996, 607 (Dicky Trading). Aan de orde zal komen of in het concrete geval is gehandeld volgens de binnen de beroepsgroep gebruikelijke wijze.

Terzake de behandelingsdata en aantallen ingediende aanvragen met betrekking tot de afgifte van verklaringen van geen bezwaar inzake op te richten vennootschappen heeft het ministerie van Justitie deze week geen gegevens verstrekt.

Recent hebben notarissen zich geconfronteerd gezien met een aanzienlijke verhoging van het verzekerd bedrag onder hun particuliere beroepsaansprakelijkheidsverzekering. Deze verhoging gaat gepaard met een forse verhoging van het eigen risico en een zeer aanzienlijke premiestijging.Het verzekerd bedrag wordt verhoogd van 1.000.000 gulden naar 1.000.000 Euro. Voor de notarissen die verzekerd zijn via assurantiemakelaar Aon gaat deze verhoging gepaard met een stijging van het eigen risico van ongeveer T 2.000 naar 10% van het schadebedrag met een minimum van T 10.000 en een maximum van T 20.000. De premiestijging bedraagt 100%. Achtergrond van deze wijziging is een explosieve toename van het aantal claims, waardoor de collectieve excedentverzekeringen hun beoogde calamiteitenkarakter verloren. De gedachte zou kunnen rijzen dat deze ontwikkeling mede samenhangt met aanspraken tot vergoeding van schade van anderen dan de opdrachtgever, derden derhalve. Juist is in ieder geval de hierin vervatte veronderstelling dat notarissen een risico lopen door derden aangesproken te worden. De positie van de notaris vertoont enige raakvlakken met die van de accountant. Diens aansprakelijkheid tegenover derden is al langer punt van zorg. Voor de gecontroleerde jaarrekening ziet men zelfs het gevaar van “aansprakelijkheid jegens een nauwelijks begrensde groep van personen voor een nauwelijks begrensd aantal transacties voor nauwelijks begrensde bedragen”.R.I.V.F. Bertrams, Aansprakelijkheid van accountants jegens derden, de NV 69/9, 1991, p. 203. In de literatuur wordt sedert jaren melding gemaakt van de moeilijke verzekeringspositie van accountants en dan met name van de grote accountantskantoren.Zie onder meer O.A. Haazen en J. Spier, in: A.T. Bolt en J. Spier, De uitdijende reikwijdte van de aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad, preadvies NJV 1996, p. 23 e.v., Bertrams, t.a.p., p. 203 en zeer informatief: L. van Almelo, Grote risico’s niet meer te verzekeren, de Accountant, juni 2003, p. 14 e.v. In het navolgende schets ik allereerst kort de maatschappelijke positie van de notaris en de accountant en vervolgens de (categorieën van) derden ten opzichte van wie de notaris bij zijn verschillende werkzaamheden zorgplichten kan hebben; waar zinnig trek ik daarbij parallellen met de accountant. Ten slotte ga ik in op de verzekeringspositie van de notaris en de accountant.

Wij rijden auto’s die met de jaren hun waarde bewezen hebben. De auto’s behoeven bij gelegenheid hun onderhoud, maar één maal per jaar is dat bijzonder. Dan treedt de garagist op in de rol van keurmeester, een wettelijke taak uit hoofde van de Wegenverkeerswet.Wegenverkeerswet 1994, art. 83 en volgende. Onze garagist is erkend keurmeester en als zodanig heeft hij de taak om te bezien of het verantwoord is met de auto’s opnieuw een jaar aan het verkeer deel te nemen. Wat hij daartoe moet doen en over welke apparatuur hij dient te beschikken staat beschreven in nadere regelgeving.Zie de Regeling wijze van keuren APK en alle daarop voortbouwende regelgeving en nadere voorschriften. De Wegenverkeerswet zelf voorziet nog als extra in een periodieke controle op de keurmeester door een steekproefsgewijze herkeuring voor te schrijven door de Dienst Wegverkeer.Wegenverkeerswet 1994, art. 86, 87 en 88. In dat geval moet de auto nog een dagje langer blijven.

De minister van Justitie heeft bij besluit d.d. 21 juli 2004 herbenoemd tot plaatsvervangend lid van de Kamer van Toezicht over de notarissen en kandidaat-notarissen te Middelburg: mr. J.J.G.M. Kuijpers, hoofdambtenaar bij de belastingdienst, voor de duur van vier jaar gerekend vanaf 22 maart 2004.

Niemand is onfeilbaar. Dat is ook niet verwonderlijk nu een ongeluk in een klein hoekje schuilt. Fouten hebben nogal eens (grote) financiële gevolgen voor derden. De als gevolg van de fouten opgelopen schade varieert natuurlijk, maar kan soms oplopen tot enkele miljoenen euro’s. De ‘zakenman’ dekt zich over het algemeen tegen een dergelijk risico in door middel van het sluiten van een aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven (AVB).